Klingeryt — co to jest i do czego służy płyta klingerytowa na uszczelki? [2026]

Opublikowano: 12.10.2026Autor: inż. Robert Piotrowski

„Proszę wyciąć z klingerytu” — tak zaczyna się sporo zapytań o wycinanie uszczelek, które trafiają do POWER Rubber. Słowo jest powszechne w utrzymaniu ruchu, w kotłowniach i w warsztatach, choć rzadko ktoś wie, co dokładnie oznacza. Spotykamy też zapisy „kryngielit”, „klingieryt” czy po prostu „it”.

W tym artykule wyjaśniamy, czym jest płyta typu klingeryt, z czego się składa, jakie ma typowe parametry i do czego się nadaje. Podajemy zakresy według kart producentów płyt — konkretne wartości zależą od gatunku, który dobieramy przy wycenie.

Co to jest klingeryt?

Klingeryt to płyta uszczelkowa wytwarzana przez sprasowanie włókien z wypełniaczami i spoiwem elastomerowym. We współczesnych płytach włóknami są zwykle aramid i włókna mineralne lub szklane, a spoiwem guma NBR — rzadziej SBR, EPDM lub CR. Powstaje twardy, cienki arkusz — płyta klingerytowa — z którego wycina się uszczelki płaskie. Takie uszczelki wykonujemy na wymiar: wycinanie uszczelek z klingerytu.

Taka budowa łączy dwie cechy. Włókna nadają płycie wytrzymałość i stabilność pod naciskiem śrub, a spoiwo zapewnia szczelność i odporność na media. Dzięki temu płyta pracuje tam, gdzie zwykła guma by „wypłynęła” z kołnierza — przy wyższym ciśnieniu i temperaturze. Spoiwo decyduje też o odporności chemicznej: płyta na NBR dobrze znosi oleje, a wersje na innych elastomerach przeznacza się do innych mediów.

Występują także płyty wzmocnione siatką stalową — sztywniejsze i łatwiejsze w montażu przy dużych średnicach.

Skąd nazwa „klingeryt” i jak inaczej nazywa się ten materiał?

„Klingeryt” wywodzi się od nazwy handlowej płyt uszczelkowych jednego z producentów, która z czasem w Polsce stała się nazwą rodzajową. Poprawnie mówi się o płycie uszczelkowej bezazbestowej lub płycie włóknistej, a w literaturze angielskiej — o płytach CAF lub NAF. W tekstach technicznych używamy określenia „płyta typu klingeryt”.

W zapytaniach spotykamy wiele wariantów: klingeryt, płyta klingerytowa, klingerit, kingerit, kryngielit, klingieryt, płyta „it”, AFM, płyta aramidowa. Wszystkie oznaczają w praktyce ten sam rodzaj materiału, choć mogą się różnić gatunkiem. Dlatego zamiast nazwy warto podać warunki pracy — wtedy dobierzemy płytę, która do nich pasuje, a nie tylko taką, która „tak się nazywa”. Hasła z tego obszaru wyjaśniamy też w słowniku pojęć uszczelnień.

Czy klingeryt zawiera azbest?

Dawne płyty uszczelkowe tego typu produkowano z azbestem, dlatego bardzo stare uszczelki w instalacjach mogą go zawierać. Współczesne płyty typu klingeryt, z których wycinamy uszczelki, są bezazbestowe — azbest zastąpiono włóknami aramidowymi, mineralnymi i szklanymi. Demontaż elementów z azbestem wymaga firmy z uprawnieniami — zgodnie z przepisami.

Jeśli przy remoncie instalacji trafiają Państwo na stare uszczelki nieznanego pochodzenia, o doborze nowego materiału piszemy w artykule czym zastąpić uszczelki azbestowe.

Jakie właściwości ma płyta typu klingeryt?

Płyta typu klingeryt jest twarda i mało ściśliwa, znosi wyższe temperatury niż guma i dobrze trzyma docisk śrub. Przykładowy gatunek aramid/NBR ma według karty ściśliwość ok. 11%, powrót ok. 55% i gęstość ok. 1,6 g/cm³. Temperatura pracy zależy od gatunku i grubości — typowo ok. +200…250 °C w pracy ciągłej.

Granice temperatury i ciśnienia płyt włóknistych opisuje się na wykresach producenta, bo dopuszczalne wartości zależą od ich kombinacji. Więcej na ten temat w artykule klingeryt do jakiej temperatury.

Czy jest klingeryt wysokotemperaturowy?

Tak — poza typowymi płytami na spoiwie NBR, które pracują ciągle do ok. +200…250 °C, istnieją gatunki płyt włóknistych przeznaczone do wyższych temperatur. Ich dostępność i granice pracy potwierdzamy przy wycenie według karty producenta. Gdy temperatura ciągła przekracza możliwości płyty, zwykle wybiera się grafit ekspandowany (w powietrzu typowo do ok. +450 °C), a przy agresywnej chemii do ok. +260 °C — PTFE.

„Klingeryt wysokotemperaturowy” to więc nie jeden materiał, tylko dobór gatunku do temperatury, ciśnienia i medium. Granice pracy płyt opisujemy w artykule klingeryt do jakiej temperatury, a wszystkie materiały do wysokich temperatur — na stronie uszczelki wysokotemperaturowe.

Do czego służy klingeryt?

Klingeryt służy przede wszystkim do wycinania uszczelek kołnierzowych w instalacjach wody, pary, olejów, gazów i sprężonego powietrza. Stosuje się go też w pompach, armaturze, wymiennikach ciepła, kotłowniach i przy pokrywach maszyn. To jeden z najbardziej uniwersalnych materiałów uszczelek kołnierzowych w utrzymaniu ruchu.

• Instalacje grzewcze i parowe — uszczelki kołnierzowe DN/PN, włazy, rewizje.
• Pompy i armatura — uszczelki korpusów, pokryw i przyłączy.
• Układy olejowe — kołnierze, pokrywy, przekładnie pracujące w podwyższonej temperaturze.
• Sprężone powietrze i gazy — gdy guma byłaby zbyt miękka dla danego połączenia.

Klingeryt czy guma na kołnierz?

Klingeryt wybiera się przy parze, wyższej temperaturze i wyższym ciśnieniu oraz przy równych, stalowych kołnierzach. Guma, np. EPDM, jest lepsza dla wody w niskich parametrach i dla kołnierzy delikatnych lub nierównych — żeliwnych, z tworzyw — bo jest miękka i łatwo wypełnia nierówności.

Jak wycina się uszczelki z klingerytu?

Płyty typu klingeryt w typowych grubościach tniemy ploterem CNC z nożem oscylacyjnym — szybko i na sucho. Gdy materiał jest grubszy, ma wkładkę lub detal wymaga innego podejścia, tniemy strumieniem wody pod wysokim ciśnieniem, a uszczelki osuszamy, bo włókna chłoną wodę. Lasera nie stosujemy — tniemy wyłącznie na zimno.

Cięcie z pliku nie wymaga wykrojnika, więc uszczelka o nietypowym kształcie kosztuje tyle samo pracy co okrągła. Duże uszczelki, większe niż arkusz, łączymy z kilku części — sposób łączenia dobieramy do materiału. Szczegóły na stronie wycinanie uszczelek z klingerytu.

Najczęstsze błędy przy stosowaniu klingerytu

Najczęściej klingeryt stosuje się „do wszystkiego” bez sprawdzenia gatunku, montuje na nierównych lub delikatnych kołnierzach albo używa ponownie po demontażu. Częsty jest też wybór zbyt grubej płyty w przekonaniu, że grubsza uszczelni lepiej.

• Jeden gatunek do każdego medium. Spoiwo NBR nie jest odporne na stężone kwasy i zasady.
• Kołnierz z tworzywa lub nierówny. Mała ściśliwość płyty wymaga równej przylgi i odpowiedniego docisku.
• Ponowne użycie. Ściśnięta płyta nie odzyskuje kształtu — po demontażu zakłada się nową uszczelkę.
• Zbyt gruba uszczelka. Producenci płyt włóknistych zalecają zwykle możliwie cienką uszczelkę, która wyrówna nierówności przylgi.

Kiedy zlecić wycięcie uszczelek z klingerytu?

Gdy potrzebują Państwo uszczelek kołnierzowych w nietypowych wymiarach, kilku średnicach naraz, z otworami albo do pokryw i włazów — zlecenie wycięcia z płyty typu klingeryt jest najprostsze. Tniemy od 1 sztuki po serie, z rysunku, szkicu, wymiarów normowych lub starej uszczelki. Plik DXF ze szkicu lub próbki rysujemy bezpłatnie przy wycenie.

Jeśli nie są Państwo pewni, czy płyta włóknista to właściwy wybór, porównanie z innymi materiałami znajdą Państwo w artykule jaki materiał na uszczelki oraz na stronie uszczelki kołnierzowe. Termin podajemy w wycenie, po potwierdzeniu przez zakład.

Prześlij zdjęcie lub próbkę do wyceny — z opisem medium i temperatury. Telefon: +48 22 292 40 24, e-mail: kontakt@wycinanieuszczelek.pl.

Źródła

• Karta płyty aramid/NBR — skład (directindustry.com)
• Karta płyty aramid/NBR — ściśliwość, powrót, gęstość, media (alphagroup.co.th, PDF)
• Dane płyty bezazbestowej — temperatura i ciśnienie (par-group.co.uk)
• Karta katalogowa — grubości i formaty arkuszy (gumex.cz, PDF)
• Metody cięcia uszczelek z płyt (empoweringpumps.com)

Artykuł przygotował producent — POWER Rubber wycina uszczelki z płyt bezazbestowych na zamówienie. „Klingeryt” jest używany jako nazwa potoczna; nazwy handlowe płyt są znakami towarowymi ich właścicieli. Stan na październik 2026.