PTFE czy FKM? Który materiał na uszczelki do chemii wybrać [2026]

Opublikowano: 12.10.2026Autor: inż. Robert Piotrowski

PTFE (typu teflon) i FKM (typu Viton®) to dwa materiały, po które sięga się, gdy zwykła guma nie wystarcza. Oba zawierają fluor, oba są odporne na wiele chemikaliów i oba pojawiają się w zapytaniach z przemysłu chemicznego, farmaceutycznego i spożywczego. Działają jednak zupełnie inaczej: PTFE jest tworzywem, a FKM — gumą.

Ta różnica decyduje o doborze częściej niż sama tabela odporności. W artykule porównujemy oba materiały, opisujemy odmiany PTFE i wskazujemy błędy, które kończą się wyciekiem. Wycinanie uszczelek z obu materiałów wykonujemy na zimno — dlaczego to ważne, wyjaśniamy na końcu.

Czym różnią się PTFE i FKM?

PTFE, czyli politetrafluoroetylen, to tworzywo — twarde (ok. 50–60 Shore D), chemicznie niemal obojętne, ale mało sprężyste i podatne na pełzanie pod stałym naciskiem. FKM to fluoroelastomer, czyli guma — sprężysta, wracająca do kształtu po ściśnięciu, odporna na oleje, paliwa i wiele kwasów, ale nie na wszystkie media.

W praktyce PTFE uszczelnia, bo daje się ścisnąć i wypełnić nierówności przylgi, ale nie „oddaje” odkształcenia tak jak guma. FKM uszczelnia dzięki sprężystości — nawet przy niewielkim docisku i przy drganiach. Dlatego przy tym samym medium jeden materiał może być właściwy dla kołnierza stalowego, a drugi dla lekkiej pokrywy.

Jak wypadają PTFE i FKM w porównaniu?

PTFE wygrywa odpornością chemiczną (praktycznie pH 0–14), temperaturą (typowo ok. −200…+260 °C) i odpornością na parę. FKM wygrywa sprężystością, łatwością uszczelnienia przy niskim docisku i odpornością na drgania; jego typowy zakres to ok. −20…+200 °C.

Kiedy wybrać uszczelki z PTFE?

PTFE wybiera się do agresywnych chemikaliów, mieszanin o zmiennym składzie, rozpuszczalników, ketonów, stężonych kwasów i zasad, a także tam, gdzie liczy się czystość medium — w farmacji i przemyśle spożywczym. Ekspandowany PTFE sprawdza się przy delikatnych kołnierzach, np. szklanych, emaliowanych lub z tworzyw.

• Chemia procesowa — kwasy, zasady, rozpuszczalniki, media o zmiennym składzie.
• Instalacje myte agresywnymi środkami — gdy uszczelka musi znieść zarówno produkt, jak i mycie.
• Żywność i farmacja — biały, czysty materiał w wersjach do kontaktu z żywnością.
• Kołnierze delikatne — ePTFE jest miękki i bardzo ściśliwy.

Pełną ofertę znajdą Państwo na stronie uszczelki teflonowe PTFE, a materiały dla zakładów chemicznych — na stronie branża chemiczna.

Kiedy FKM jest lepszym wyborem?

FKM jest lepszy, gdy medium mieści się w jego odporności — oleje, paliwa, wiele kwasów, węglowodory — a połączenie wymaga sprężystości: lekkie pokrywy, niski docisk śrub, drgania, częsty demontaż albo zmiany temperatury, przy których uszczelka musi „podążać” za kołnierzem.

Typowe przykłady to uszczelki pokryw pomp i przekładni pracujących z gorącym olejem, obudowy urządzeń narażone na paliwa, połączenia o niewielkim docisku, w których twarda uszczelka z PTFE nie zdołałaby wypełnić przylgi. Szczegóły na stronie uszczelki FKM, a porównanie z gumą olejoodporną — w artykule NBR czy FKM.

Czysty, modyfikowany czy ekspandowany PTFE?

PTFE czysty jest bardzo uniwersalny chemicznie, ale najbardziej pełznie. PTFE modyfikowany zawiera wypełniacz, np. krzemionkę lub siarczan baru, który ogranicza pełzanie. PTFE ekspandowany (ePTFE) jest miękki, bardzo ściśliwy i dobrze wypełnia nierówne przylgi; typowo pracuje w zakresie ok. −60…+230 °C.

Co oznacza pełzanie PTFE w praktyce?

Pełzanie, nazywane też płynięciem na zimno, to powolne odkształcanie się PTFE pod stałym naciskiem śrub. Według danych jednego z producentów czysty PTFE odkształca się o 10–13% po 24 godzinach przy nacisku 140 kg/cm². Uszczelka cienieje, a docisk w połączeniu spada.

Dlatego przy czystym PTFE ważne są równomierny docisk i dobór odmiany do połączenia. Wersje modyfikowane i ePTFE ograniczają to zjawisko. Momentów dokręcania nie podajemy ogólnie — dobiera się je według karty producenta materiału i konstrukcji połączenia.

Dlaczego PTFE i FKM tnie się na zimno?

Przy rozkładzie termicznym PTFE i FKM wydzielają związki fluoru, w tym fluorowodór — dlatego materiały te znajdują się na listach wykluczonych z cięcia laserem. Cięcie na zimno, nożem oscylacyjnym CNC lub strumieniem wody, daje czystą krawędź bez przypaleń i bez szkodliwych gazów. POWER Rubber nie ma lasera — tniemy wyłącznie na zimno.

PTFE nie chłonie wody, więc grubsze płyty można bez przeszkód ciąć strumieniem wody, a cieńsze i ePTFE — nożem. Porównanie metod opisujemy na stronie porównanie metod cięcia.

Najczęstsze błędy przy wyborze PTFE lub FKM

Najczęściej FKM stosuje się do mediów, na które jest nieodporny — ketonów, amin, pary — albo czysty PTFE w połączeniu o niskim lub nierównomiernym docisku, gdzie z czasem przestaje uszczelniać. Częsty jest też dobór bez uwzględnienia środków myjących.

• FKM do acetonu, amin lub pary. Gatunki standardowe szybko się niszczą.
• Czysty PTFE przy lekkiej pokrywie. Twardy materiał nie wypełni przylgi przy małym docisku.
• Pominięcie pełzania. Czysty PTFE pod stałym naciskiem stopniowo cienieje.
• Zły wypełniacz w PTFE modyfikowanym. Krzemionka nie znosi kwasu fluorowodorowego.
• Brak informacji o myciu instalacji. Uszczelka musi znieść także środki myjące.

Kiedy zlecić wycięcie uszczelek do chemii?

Gdy znają Państwo medium, stężenie i temperaturę, a potrzebna jest uszczelka płaska o konkretnym kształcie — kołnierzowa, pokrywy, włazu, pompy — możemy dobrać PTFE lub FKM i wyciąć uszczelki od 1 sztuki, na zimno. Wystarczy rysunek, szkic z wymiarami lub stara uszczelka; plik DXF rysujemy bezpłatnie przy wycenie.

Jeśli potrzebują Państwo najpierw zawęzić wybór, pomoże narzędzie odporność chemiczna materiałów. Termin podajemy w wycenie, po potwierdzeniu przez zakład.

Zapytaj o wycenę — z nazwą medium, stężeniem i temperaturą. Telefon: +48 22 292 40 24, e-mail: kontakt@wycinanieuszczelek.pl.

Źródła

• Płyta PTFE czysta — twardość i temperatura (plastock.co.uk)
• Karta PTFE — pełzanie według ASTM D621 (astrup.no, PDF)
• PTFE modyfikowany z krzemionką — dane (garlock.com)
• Karta ePTFE — zakres temperatur i media (gore.com, PDF)
• Tabela odporności chemicznej FKM (calpaclab.com, PDF)
• Bezpieczeństwo cięcia laserem — materiały wydzielające fluor (stanford.edu, PDF)

Artykuł przygotował producent — POWER Rubber wycina uszczelki z PTFE i FKM na zamówienie. Teflon™ i Viton™ są znakami towarowymi The Chemours Company. Zakresy są typowe; obowiązują dane z karty konkretnego gatunku. Stan na październik 2026.